Mala Memê (Memıkî) ve Şeyhanlı (Şêxan) Aşireti İçindeki Konumu


Şeyhanlı aşireti konfederasyonunun en geniş alana yayılan ve nüfus olarak en belirgin kollarından biri Memıki (farklı coğrafyalardaki yöresel telaffuzlarıyla Malamemê, Memıkan, Mamikhi veya Memiki) koludur. İsmin kökeni “Mem” veya “Memê” (Muhammed/Mehmet) ismine dayanmaktadır. Bu isim, aşiret kolunun yaşadığı coğrafyaya ve konuştuğu dile göre tarih içerisinde farklı ekler alarak şekillenmiştir.

Sözlü tarih anlatılarına göre Mala Memê (Memıkî), Şeyhanlı’nın en köklü aile birliklerinden biri olarak uzun yıllar boyunca aşiretin sosyal yapısında etkin rol oynamıştır. Aile içerisindeki dayanışma anlayışı, örf ve âdetlere bağlılık, karşılıklı yardımlaşma ve akrabalık hukukunun korunması, bu topluluğun temel özellikleri arasında yer almaktadır. Düğünler, taziyeler, bayramlaşmalar ve aile meclisleri gibi geleneksel sosyal kurumlar, aile bireyleri arasındaki birlik ve beraberliğin korunmasına önemli katkı sağlamaktadır.

Yerleşim bakımından Mala Memê mensupları tarihsel süreç içerisinde başta Şanlıurfa merkez olmak üzere Hilvan, Siverek, Viranşehir ve Karaköprü çevresindeki yerleşim alanlarında yaşamış; Şeyhanlı’nın diğer aile topluluklarıyla birlikte aynı sosyal çevre içerisinde varlıklarını sürdürmüştür. Daha sonraki dönemlerde meydana gelen iskân ve iç göç hareketleri sonucunda Diyarbakır, Gaziantep, Mardin, Adana, Mersin, Ankara, İzmir ve İstanbul gibi farklı illerde de aile mensupları yerleşmiş; buna rağmen ortak köken bilinci ve Memıkî kimliği korunmaya devam etmiştir.

Günümüzde Mala Memê (Memıkî), Şeyhanlı’nın tarihî mirasını yaşatan başlıca aile topluluklarından biri olarak varlığını sürdürmektedir. Güçlü aile dayanışması, köklü akrabalık yapısı ve geleneksel kültürel değerleri yaşatma konusundaki hassasiyetiyle Mala Memê, Şeyhanlı (Şêxan) aşiretinin sosyal ve kültürel sürekliliğine katkı sağlayan önemli aile birliklerinden biri olarak değerlendirilmektedir.